Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik
A A A
10/04/2017
Oxunma sayısı : 9890
Əkrəm Bəydəmirli

Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik


Orta Şərqdə, xüsusilə, müsəlman dünyasında,  münaqişə ocaqlarında gedən prosesləri narahatlıqla izləyirik. Münaqişənin biri həll olunmamış digəri biri alovlanmağa başlayır.  Sanki  dirijor çubuğu ilə idarə olunan bu proseslər regionu ancaq fəlakətə sürükləyir. Heç şübhəsiz ki, bəzi dairələrə məxsus beyin mərkəzlərinin, gözə görünən və görünməyən qüvvələrin layihəsi olan belə münaqişələr məqsədli şəkildə uzadılır. Görəsən, birbaşa  insanlıq  əleyhinə, islam dininə qarşı yönələn belə prosesləri niyə dayandırmaq mümkün olmur?  

Politologiyada, elmi nəzəriyyələrdə göstərilən  metodologiyalar, Qərbin əlində bayraq etdiyi beynəlxalq hüquq nağılı  təəssüf  ki,  kağız, üzərində, kitablarda qalır. Belə layihələri cızan dairələrdən mərhəmət  gözləmək sadəlövlükdür.  
Təbii ki, ikili standartlardan, separatizmə dəstəkdən uduzan isə qlobal geosiyasət və həmin münaqişə bölgələrində yaşayan dinc insanlardır. İkili standartlar tədricən beynəlxalq hüquq sistemini iflic vəziyyətinə salır. Şübhə yoxdur ki, bundan sonra da meydana paradoksal geosiyasi situasiyalar çıxacaq. Bu  da münaqişələrin həllinə əngəl olacağı fikrini bir daha təsdiqləyir. Əlqərəz  bu siyasi proseslərdə səmimiyyət axtarmaq mənasızdır.

Bir anlıq  nəzər salaq  Əfqanıstanda, İraqda, başqa müsəlman ölkələrində  hərbi münaqişlər necə yarandı.  Hətta o dövrdə, yəni 80-ci illərə kimi  həmin regionu tədqiq edən, ora gedib-gələn tərcüməçi kimi çalışan azərbaycanlılar da bu fikirləri təsdiqləyirlər ki,  vaxtılə  Əfqanıstanda  şahlıq dövründə  indikindən fərqli olaraq  normal  həyat tərzi olub. Təbi ki, o anlama gəlməsin, əfqan xalqı kef çəkirdi. Hər halda həmin ölkənin əhalisi belə demək mümdürsə  zamanın tələblərinə, ölkənin iqtisadi potensialına uyğun yaşayırdı.  Sovet İttifaqı ilə ABŞ-ın  hərbi poliqonuna  çevrilən kimi Əfqanıstan çokməyə başladı. Əfqanıstana ixrac olunan  azadlıq, əgər buna azadlıq demək mümkündürsə, görün ölkəni  hara gətirib çıxarıb. 

Geopolitik maraqlara,  regionun sərvətlərinin yenidən bölüşdürülməsinə  xidmət edən digər layihə, oxşar ssenari İraqda  baş tutdu. Dünyanın ən zəngin neft ölkələrindən biri olan İraqın başı  fəlakətlərdən heç vaxt iraq olmadı.. 1988-89-cu illərdə  iqtisadi inkişafa görə, siyasi ekspertlər İraqı Şərqin Yaponiyası  adlandırırdılar  Səddam Hüseynin Qərbə və xüsusilə, ABŞ-a meydan oxuması, nəhayət Küveytin işğalı  İraqın  çöküşünə zəmin yaratdı. İndi terror təşkilatlarından  qurtulmağa can atan bu ölkə daha bir təlatümlə üzləşdi. Müsəlman dünyasında heç bir dəstək almayan  İraqın Kürd Muxtariyyətinin müstəqillik referendumu keçirnəsi bölgəni yeni münaqişə, müharibə meydanına  çevirəcəyi şübhəsizdir. Kürdüstanın yaranması təkcə İran, İraq, Türkiyə üçün deyil, bütün region dövlətləri o cümlədən Suriya üçün təhdiddir.

Bütün bu prosesləri izlədikcə, bu  qənaətə gəlmək olar ki, regional konfliktlərin həllinə mane olan faktorlar  münaqişə tərəflərinin maraqlarından  daha çox separatizmə dəstək verən, bu prosesləri idarə edən  böyük qüvvələrin strateji maraqlarıdır.  Bu çox təhlükəli gələcəkdir. Bir sözlə  hazırkı  məqamda Qarabağda və digər ərazilərdə  separatçılara dəstək verən qüvvələr bu dəstəkdən imtina etsələr bir çox  münaqişələrin çozülməsi xeyli tezləşər.

Bəs, Orta Şərqdə  bu tipli münaqişələrdən  qurtulmaq üçün nəyi etmək məqbul olar?  İlk öncə islam silizasiyasına ehtiyac var.  Əslində islam həmrəylinin zəif olması, bir çox hallarda Orta Şərqdə arzuolunmayan  proseslərə rəvac verir. Şübhəsiz ki,  münaqişənin dərinləşməsində,  islam dininin gözdən salınmasında  maraqlı  qüvvələrin layihəsini ifşa etmək üçün  islam dövlətləri və xalqları arasında  səmimi həmrəyliyə ehtiyac var.

 2017-ci ilin Azərbaycan Respublikasında “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı və bu sahədə mühüm addımların atılması  çox zəruri idi. Bütün bu addımlar islam həmrəyliyinə  önəmli töhfədir. Digər müsəlman dövlətlərinin belə addımlar atacağına ümid etmək olar.
 Ən əsası odur ki, islami dəyərlərin yayılmasına xidmət edən, islamın mahiyyəti ilə vəhdət təşkil edən  belə həmrəylik  toplumların, fərdlərin, müxtəlif  məzhəb sabiblərinin  öz potensialını, enerjisini dövlətin,  cəmiyyətin dağılmasına deyil, onun inkişafına sərf edər.

ŞƏRHLƏR
XƏBƏRLƏR
“Qəhrəmanlar ölmürlər” layihə çərçivəsində seminar keçirilib - 18 / 12 / 2017 14:34
Hemofiliyalı Xəstələrin Respublika Assosiasiyası 20 illik fəaliyyətini qeyd etdi - 18 / 12 / 2017 14:28
QHT təmsilçisinin qeyri-adi toyu - 18 / 12 / 2017 07:12
Xaçmazlı gənclər “Arifə bir işarə” üçün bir araya gəldi - 17 / 12 / 2017 17:25
В Баку прошла конференция на тему «Туркманчайский мирный договор – 190: по следам исторической правды» - 17 / 12 / 2017 14:39
Qurban Qurbanov hər il üçün 1 milyon manat alacaq, 2020-ə vəsiqə qazanarsa... - 16 / 12 / 2017 23:14
“Türkiyə Universitetləri Məzunları” İctimai Birliyinin bəyanatı - 16 / 12 / 2017 19:21
Media kapitanlarının Türkiyə səfəri davam edir - 16 / 12 / 2017 13:19
“Şalvar ala bilməyənlər arvad alırlar” - Tanınmış jurnalistdən valideynlərə sərt ittiham - 16 / 12 / 2017 13:09
Parisdə azərbaycanlı girovlarla bağlı aksiya keçirilib - 15 / 12 / 2017 15:46
Hemofiliyalı Xəstələrin Respublika Assosiasiyası 20 yaşını qeyd etdi - 15 / 12 / 2017 14:29
Parisdə azərbaycanlı girovlara həsr edilmiş konfrans keçirilib - 15 / 12 / 2017 13:13
Respublika Veteranlar Təşkilatı ilə Qara dəniz-Xəzər regionu ölkələrinin Hüquqşünaslar Assosiasiyasının əməkdaşlığı veteran hərəkatına xüsusi tövhələr verəcək - 15 / 12 / 2017 06:50
Azay Quliyev növbəti dəfə seçiciləri ilə görüşdü - 14 / 12 / 2017 21:13
Sahib Məmmədov -55 - 14 / 12 / 2017 20:28
Şura “Türkmənçay sülh müqaviləsi - 190: tarixi həqiqətlərin izi ilə” mövzusunda Beynəlxalq Elmi Konfrans keçirib - 14 / 12 / 2017 15:00
Bakıda Aİ və UNİCEF-in "Uşaqlar üçün ədliyyə" adlı birgə layihəsi üzrə hesabatın təqdimatı olub - 14 / 12 / 2017 13:49
Hadi Rəcəbli: "Birinci qrup gözdən əlillər təhsil haqqından azad edilə bilər" - 14 / 12 / 2017 12:15
Hicran Hüseynova: "Ailələrin dağılmasının əsas səbəbi heç də maddi durum deyil" - 14 / 12 / 2017 11:53
Azərbaycan media təmsilçilərinin İstanbul şəhərinə səfər proqramı başlayıb - 14 / 12 / 2017 11:44
"İrsimizə atəş açmayın" filminin təqdimatı keçiriləcək - 14 / 12 / 2017 11:00
UNİCEF nümayəndəsi: "Əlilliyi olan uşaqların təhsilə cəlb olunmasına xüsusi diqqət edirik" - 14 / 12 / 2017 10:50
Layihə çərçivəsində növbəti seminar keçirilib - 14 / 12 / 2017 07:42
"Çıraqov və qeyriləri Ermənistana Qarşı" işi üzrə İctimai TV-də müzakirələr aparılıb - Video - 14 / 12 / 2017 07:24
Əlillər işlə təminatda hansı problemlərlə üzləşir? - 13 / 12 / 2017 16:09
BAMF prezidenti BMT-nin Nyu Yorkdakı baş qərargahında görüşlər keçirib - 13 / 12 / 2017 11:37
Azərbaycanlı QHT nümayəndələri Almaniyada keçiriləcək tədbirdə iştirak edəcək. - 13 / 12 / 2017 11:00
Orduda QHT və dini qurumların yaradılması və fəaliyyəti qadağan edilir - 13 / 12 / 2017 09:15
Şabran gəncləri “Azərbaycan Gəncliyi 2017-2021-ci illərdə” Dövlət Proqramınən icrasına cəlb edildi - 13 / 12 / 2017 08:29
Dahi rəhbər Heydər Əliyev xalqımıza xoşbəxt, firavan həyat bəxş edib - 12 / 12 / 2017 19:28