Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik
A A A
10/04/2017
Oxunma sayısı : 5120
Əkrəm Bəydəmirli

Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik


Orta Şərqdə, xüsusilə, müsəlman dünyasında,  münaqişə ocaqlarında gedən prosesləri narahatlıqla izləyirik. Münaqişənin biri həll olunmamış digəri biri alovlanmağa başlayır.  Sanki  dirijor çubuğu ilə idarə olunan bu proseslər regionu ancaq fəlakətə sürükləyir. Heç şübhəsiz ki, bəzi dairələrə məxsus beyin mərkəzlərinin, gözə görünən və görünməyən qüvvələrin layihəsi olan belə münaqişələr məqsədli şəkildə uzadılır. Görəsən, birbaşa  insanlıq  əleyhinə, islam dininə qarşı yönələn belə prosesləri niyə dayandırmaq mümkün olmur?  

Politologiyada, elmi nəzəriyyələrdə göstərilən  metodologiyalar, Qərbin əlində bayraq etdiyi beynəlxalq hüquq nağılı  təəssüf  ki,  kağız, üzərində, kitablarda qalır. Belə layihələri cızan dairələrdən mərhəmət  gözləmək sadəlövlükdür.  
Təbii ki, ikili standartlardan, separatizmə dəstəkdən uduzan isə qlobal geosiyasət və həmin münaqişə bölgələrində yaşayan dinc insanlardır. İkili standartlar tədricən beynəlxalq hüquq sistemini iflic vəziyyətinə salır. Şübhə yoxdur ki, bundan sonra da meydana paradoksal geosiyasi situasiyalar çıxacaq. Bu  da münaqişələrin həllinə əngəl olacağı fikrini bir daha təsdiqləyir. Əlqərəz  bu siyasi proseslərdə səmimiyyət axtarmaq mənasızdır.

Bir anlıq  nəzər salaq  Əfqanıstanda, İraqda, başqa müsəlman ölkələrində  hərbi münaqişlər necə yarandı.  Hətta o dövrdə, yəni 80-ci illərə kimi  həmin regionu tədqiq edən, ora gedib-gələn tərcüməçi kimi çalışan azərbaycanlılar da bu fikirləri təsdiqləyirlər ki,  vaxtılə  Əfqanıstanda  şahlıq dövründə  indikindən fərqli olaraq  normal  həyat tərzi olub. Təbi ki, o anlama gəlməsin, əfqan xalqı kef çəkirdi. Hər halda həmin ölkənin əhalisi belə demək mümdürsə  zamanın tələblərinə, ölkənin iqtisadi potensialına uyğun yaşayırdı.  Sovet İttifaqı ilə ABŞ-ın  hərbi poliqonuna  çevrilən kimi Əfqanıstan çokməyə başladı. Əfqanıstana ixrac olunan  azadlıq, əgər buna azadlıq demək mümkündürsə, görün ölkəni  hara gətirib çıxarıb. 

Geopolitik maraqlara,  regionun sərvətlərinin yenidən bölüşdürülməsinə  xidmət edən digər layihə, oxşar ssenari İraqda  baş tutdu. Dünyanın ən zəngin neft ölkələrindən biri olan İraqın başı  fəlakətlərdən heç vaxt iraq olmadı.. 1988-89-cu illərdə  iqtisadi inkişafa görə, siyasi ekspertlər İraqı Şərqin Yaponiyası  adlandırırdılar  Səddam Hüseynin Qərbə və xüsusilə, ABŞ-a meydan oxuması, nəhayət Küveytin işğalı  İraqın  çöküşünə zəmin yaratdı. İndi terror təşkilatlarından  qurtulmağa can atan bu ölkə daha bir təlatümlə üzləşdi. Müsəlman dünyasında heç bir dəstək almayan  İraqın Kürd Muxtariyyətinin müstəqillik referendumu keçirnəsi bölgəni yeni münaqişə, müharibə meydanına  çevirəcəyi şübhəsizdir. Kürdüstanın yaranması təkcə İran, İraq, Türkiyə üçün deyil, bütün region dövlətləri o cümlədən Suriya üçün təhdiddir.

Bütün bu prosesləri izlədikcə, bu  qənaətə gəlmək olar ki, regional konfliktlərin həllinə mane olan faktorlar  münaqişə tərəflərinin maraqlarından  daha çox separatizmə dəstək verən, bu prosesləri idarə edən  böyük qüvvələrin strateji maraqlarıdır.  Bu çox təhlükəli gələcəkdir. Bir sözlə  hazırkı  məqamda Qarabağda və digər ərazilərdə  separatçılara dəstək verən qüvvələr bu dəstəkdən imtina etsələr bir çox  münaqişələrin çozülməsi xeyli tezləşər.

Bəs, Orta Şərqdə  bu tipli münaqişələrdən  qurtulmaq üçün nəyi etmək məqbul olar?  İlk öncə islam silizasiyasına ehtiyac var.  Əslində islam həmrəylinin zəif olması, bir çox hallarda Orta Şərqdə arzuolunmayan  proseslərə rəvac verir. Şübhəsiz ki,  münaqişənin dərinləşməsində,  islam dininin gözdən salınmasında  maraqlı  qüvvələrin layihəsini ifşa etmək üçün  islam dövlətləri və xalqları arasında  səmimi həmrəyliyə ehtiyac var.

 2017-ci ilin Azərbaycan Respublikasında “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı və bu sahədə mühüm addımların atılması  çox zəruri idi. Bütün bu addımlar islam həmrəyliyinə  önəmli töhfədir. Digər müsəlman dövlətlərinin belə addımlar atacağına ümid etmək olar.
 Ən əsası odur ki, islami dəyərlərin yayılmasına xidmət edən, islamın mahiyyəti ilə vəhdət təşkil edən  belə həmrəylik  toplumların, fərdlərin, müxtəlif  məzhəb sabiblərinin  öz potensialını, enerjisini dövlətin,  cəmiyyətin dağılmasına deyil, onun inkişafına sərf edər.

ŞƏRHLƏR
XƏBƏRLƏR
Azay Quliyev “Azadlıq” qəzetinə cavab verdi - 18 / 10 / 2017 03:25
Hadi Rəcəbli: QHT-lərin böyük əksəriyyəti maarifləndirmə baxımından böyük işlər görürlər. - 17 / 10 / 2017 19:08
Vətəndaşların müraciətlərinə necə baxılmalıdır? – Video - 17 / 10 / 2017 17:05
“Bu, Azay Quliyevə qarşı qısqanclıq və kəmfürsətlikdir” - 17 / 10 / 2017 16:40
“Ziyalı sözü”nün növbəti qonağı Şəhriyar del Gerani olub - 17 / 10 / 2017 16:30
“Yeniyetmələrin məcburi əməyə cəlb olunmasına qarşı mübarizə sahəsində maarifləndirilmə işinin təşkili” davam edir - 17 / 10 / 2017 16:00
Şura sədri Azay Quliyev başsağlığı verib - 17 / 10 / 2017 15:56
Şurada QHT sədrləri ilə görüş keçirilib - 17 / 10 / 2017 15:49
“Şəhid ailələrininə və müharibə əlillərinə dövlət qayğısı” mövzusunda Dəyirmi Masa keçirildi - 17 / 10 / 2017 15:49
Azay Quliyev ATƏT-in Qırğızıstandakı seçkilərlə bağlı rəyini açıqlayıb - 16 / 10 / 2017 15:53
QHT Forumu Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində “İntellektual insan və vətəndaş cəmiyyəti” adlı dəyirmi masa keçirib - 16 / 10 / 2017 15:42
Miqrantların ölkə ərazisində daimi yaşaması və müvəqqəti olma şərtləri müzakirə olunub - 16 / 10 / 2017 07:45
QHT Naxçıvanda tədbir təşkil etdi - 15 / 10 / 2017 17:24
“Şəhid ailələrininə və müharibə əlillərinə dövlət qayğısı” mövzusunda dəyirmi masa keçiriləcək - 15 / 10 / 2017 17:15
“Mirzə Ələkbər Sabir virtual muzeyi” layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib - 14 / 10 / 2017 20:38
Sahib Məmmədov: Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfər edənlər cəzalandırılmalıdır - 14 / 10 / 2017 20:29
“İslamdakı gözəllik, danışan əllərlə “ adlı elmi-proktiki konfrans keçirilib - 14 / 10 / 2017 19:20
Seymur Verdizadə: Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən internet resurslarının təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə deyil - 14 / 10 / 2017 12:07
Emin Həsənli: Böyük dövlətlər imperialist siyasət aparırlar - Audio - 13 / 10 / 2017 18:43
Erməni mediasına çalışan Azərbaycan haqqında obyektiv danışa bilməz – Səbuhi Abbasov - 13 / 10 / 2017 17:32
"İslam Həmrəyliyi ili: silsilə maarifləndirici tədbirlər" layihəsinə start verilib - 13 / 10 / 2017 17:12
“Sağlamlıq Naminə Təbiblər” ictimai birliyinin nümayəndələri peşə reabilitasiya mərkəzində olub - 13 / 10 / 2017 13:36
Şuranın dəstəyilə M. Ə. Sabirin “virtual muzeyinin” təqdimatı olacaq - 13 / 10 / 2017 13:05
Jurnalist təşkilatı cəbhə bölgəsində vətənpərvərlik təbliğatı aparıb - 13 / 10 / 2017 12:58
“Məni çağırırsan, Azərbaycan” fotosərgi. - 12 / 10 / 2017 20:01
Gülayə Səfərova: “Gənclər ailə qurmazdan əvvəl ciddi düşünməlidirlər” - 12 / 10 / 2017 19:56
QHT rəhbəri Budapeştdə Mərkəzi Avropa Universitetinin Siyasi Elmlər Mərkəzinin rəhbəri ilə görüşüb - 12 / 10 / 2017 19:27
ASGA sədri ATƏT-in tədbirində internet mediadan danışacaq – AVSTRİYADA - 11 / 10 / 2017 18:43
Xaçmazda insan alveri ilə bağlı maarifləndirmə tədbiri keçirilib - 11 / 10 / 2017 18:26
Azərbaycana ayrı-ayrı donorlar tərəfindən qeyri-leqal yol ilə də vəsait daxil olur - 11 / 10 / 2017 18:18