QHT sədri: “İlin sonunda əmək müqavilələrinin sayı 2 milyona çatarsa...”
A A A
02/08/2019
Oxunma sayısı : 499

Yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinə edilən əlavə və dəyişikliklər qüvvəyə minib. Xatırladaq k, son olaraq 221 maddədən ibarət Məcəlləyə 240-dan çox düzəliş və əlavələr edilib. Dəyişikliklərə əsasən, 1 yanvar 2019-cu ildən qeyri-neft və qeyri-dövlət sektorlarında çalışanlar (bu isə təxminən 600 min nəfər təşkil edir) yeddi il müddətinə gəlir vergisindən (14%) azad edilir. Dəyişiklik yalnız bu sektorlarda çalışan, aylıq məvacibləri səkkiz min manatdan çox olan şəxslərə şamil olunmur.

1 yanvar 2019-cu ilə kimi orta statistik işçi 173 manatdan yuxarı olan məbləğə görə 14% vergi, 3% məcburi dövlət sosial sığorta haqqı, 0,5% işsizlikdən sığorta haqqı ödəyirdi, işəgötürənə gəlincə, 22% məcburi dövlət sosial sığorta haqqı və 0,5% işsizlikdən sığorta haqqı ödəyirdi.

Yanvarın 1-dən isə bu ayırmalar dəyişilib. İşçi artıq gəlir vergisi verməyəcək, DSMF haqqının ödənişi isə bu qaydada gerçəkləşdiriləcək: 200 manata qədər olan məbləğlər üçün köhnə sistemlə (yəni 6 manat) və 200 manatdan yuxarı olan məbləğlər üçün həmin məbləğin 10%-i tutulacaq. İşəgötürən isə 200 manata qədər olan məbləğlər üçün köhnə qaydada, 200 manatdan yuxarı məbləğlər üçün isə həmin məbləğin 15%-ni ödəyəcək. 

Bu dəyişiklikləri qiymətləndirən Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqasının sədri Sahib Məmmədov bu yenilikləri çox ciddi, radikal dəyişiklik adlandırdı: “Vergilər Məcəlləsində edilən dəyişikliklərin xeyli hissə muzdlu işlə bağlı idi, bir də mülki –hüquqi müqavilə ilə xidmət göstərənlərlə bağlı idi. Bunlar çox ciddi , radikal dəyişikliklər idi. Qeyri-neft və qeyri-dövlət sektorunda gəlir vergiləri demək olar ki, ləğv olundu. Elə bir hədd qoyulub ki, 8 min manat nadir hallarda aşıla bilər. 8 min manata qədər qazanc  gəlir vergisindən azad edilir. Eyni zamanda 2500 manata qədər maaş alan şəxs də irəli düşəcək. Sosial sığorta və işsizlikdən sığorta ödənişinin tərkibi də dəyişdi. Əvvəl bu üst-üstə 26 faiz idi, 3,5-22,5 şəklikdə bölüşdürülürdü. İndi 200 manata qədər həcmdə bu formul qalacaq, ondan yuxarı maaşda isə 10,5-154,5 şəklində bölünəcək”.

sahib (2).jpg (182 KB)

S.Məmmədovun sözlərinə görə, bu dəyişiklərə əsasən həm işçi , həm də işəgötürən vergi və sosial müdafiəyə daha az vəsait ödəmiş olacaq: “Özəl sektorda vəziyyət belə idi ki, işçi işəgötürənlə təmiz maaşa danışırdı, deyirdi ki, məsələn, sənə 1000 manat maaş verəcəyəm. Onun vergisini, sosial ödənişlərini özün ödəyərsən. Bu mənada radikal bir fərq olmasa da, işəgötürənlər işçisinə verəcəyi pulda 14 faiz qabağa düşür. Eyni zamanda sosial sığorta ödənişində yükü 15,5 faizə düşür. Mən bu məcəllənin hazırlanmasında bütün ekspert müzakirələrində da iştirak etdim”.

Əmək müqavilələrinin sayının az olmasına toxunan ekspert bunun həm dövlətə , həm də vətəndaşa ziyan vurduğunu açıqladı: “Problem odur ki, bizdə əmək müqavilələrinin həcmi kotostrafik  dərəcədə azdır. Bir pensiyaçıya 1 muzdlu işçi düşür. Əmək müqavilələrinin də bir neçə yüz mini qara mühasibatlıqla bağlanıb, faktiki maaş göstərilmir. Bu müqavilələrin təxminən 950 mini dövlət sektorunun və ya büdcə təşkilatlarının payına düşür. Bir neçə yüz min müqavilə özəl sektorun payına düşür. Vəziyyət belədir. Mən nazirliyin işçilərinə də demişəm ki, ilin sonunda sizin sistemdə əmək müqavilələrinin sayı 2 milyona çatarsa  reformaların nəticəsindən danışmağa dəyər. Bu olmayacaqsa, nəticə adlandırmaq olmaz. İlin sonunda təbii ki, artım olacaq. Ancaq 10-15 il öncə əmək müqavilələrinin sayı daha çox idi, nəinki indi. İndi əmək müqavilələri qeyri-formal əmək müqavilələrinin, mülki-hüquqi müqavilələrin, ailə-kəndli təsərrüfatlarının hesabına artıb. Əmək müqavilələrinin olmaması hər üç tərəfə ziyan vurur. Dövlətə ziyanı odur ki, büdcəyə yığım getmir. 1 milyarddan daha çox sosial müdafiə fondu itirir. Yardım milyarddan daha çox dövlət gəlir vergisi itirir. Bütövlükdə dövlət  1,5 milyard manata yaxın itirir. İşçi qeyri-formal əmək bazarının iştirakçısı olur, onun itkiləri daha çoxdur. Onun hesabına yığım getmir və sosial sığorta hadisələrindən bəhrələnə bilmir. Doğuşa gedəndə, müvəqqəti əmək qabiliyyətini itirəndə və ən nəhayət pensiyaya gedəndə bunlardan yararlana bilmir”.

Nərgiz LİFTİYEVA,
Musavat.com,
Foto: Samir Mirzə

ŞƏRHLƏR

Digər Yazılar
XƏBƏRLƏR
“Sağlamlığa Xidmət”in fəaliyyəti Avropa Koalisiyası tərəfindən ƏN YAXŞI LAYİHƏ adına layiq görülüb - 21 / 02 / 2019 20:03
“Mənəvi dəyərlərimiz gələcəyimizdir” adlı konfrans keçirilib - 21 / 02 / 2019 19:38
Tələbələr arasında “Mühasibatlıq üzrə keçiriləcək Olimpiada” çərçivəsində seçim turları davam edir - 21 / 02 / 2019 19:35
İpək Yoluna Dəstək Qrupunun toplansında mühüm qərarlar qəbul edilib - 21 / 02 / 2019 19:27
Xocalı soyqırımının 27-ci ildönümünə həsr olunmuş peyntbol yarışı təşkil olunub - 21 / 02 / 2019 19:27
İsgəndərlinin indi söydüyü şəxsə türmədən şok məktubu - Video - 21 / 02 / 2019 19:20
Dini azadlıq, yoxsa dini təxribat komissiyası? - 20 / 02 / 2019 18:23
Aprel döyüşləri qəhrəmanlarımızı unutmayaq! - 20 / 02 / 2019 16:12
"Yardımlı rayonu Porsova kəndində tibb məntəqəsinin tikintisi" layihəsinin imzalama mərasimi keçirilib - 20 / 02 / 2019 16:01
Masallıda Region Gəncləri arasında Biznes Plan Çempionatı keçirilib - 20 / 02 / 2019 14:53
Aqrar inkişaf könüllüləri aqrar jurnalistika ilə bağli layihənin icrasina başlayib - 20 / 02 / 2019 14:43
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi QHT-ləri müsabiqəyə dəvət edir - 20 / 02 / 2019 14:38
"Səssizliyin Səsi Olaq" layihəsi Gəncə Dövlət Universitetində təqdim olunub - 20 / 02 / 2019 14:33
QHT FIFA-ya müraciət edib: "Xankəndində Avropa Kubokunun keçirilməsi qanunsuzdur - 20 / 02 / 2019 14:22
“Xocalı Şikəstəsi” adlı kitabının təqdimat mərasimi keçiriləcək - 20 / 02 / 2019 14:13
Parlament gənclər təşkilatları ilə bağlı yaş senzinə YOX dedi -ikinci oxunuşda - 19 / 02 / 2019 17:29
“Gəncləri” yola salmaq lazımdır - 19 / 02 / 2019 15:46
ABŞ səfirliyinin rəhbərliyi vəkillər kollegiyasini ziyarət edib - 19 / 02 / 2019 15:38
Sahil Babayev Qarabağ müharibəsi əlilləri və veteranları, şəhid ailələri, tərxis olunmuş hərbçilərin bir qrupu ilə görüşüb - 19 / 02 / 2019 08:52
Müxalifətçilik missiyası və Azərbaycanın milli maraqları - 19 / 02 / 2019 08:35
Yerli İcmaların İmkanlarının Artırılması Təşəbbüsləri Dəstəklənir - 19 / 02 / 2019 08:29
"Neft-qaz sahəsində fəaliyyətin və qeyri-dövlət sektorunun Meyarları" təsdiq edilib - 19 / 02 / 2019 08:16
Gənclər və Yeniyetmələr arası Qol Güləşi üzrə Açıq Qazax rayon turniri keçirilib - 18 / 02 / 2019 17:42
İtaliya ATƏT PA İpək Yoluna Dəstək Qrupuna qoşulur - 18 / 02 / 2019 17:10
Səfərbərlik Xidmətindən QHT sədrinə rəsmi cavab - Əli Kərimlinin oğlu əsgərlikdən yayınıb - 18 / 02 / 2019 16:58
Болезни-сироты. Как с ними бороться? - Интервью - 17 / 02 / 2019 13:16
Səssizliyin səsi ol-İşarət dili Gəncə Dövlət Universitetinə dəvət edir - 16 / 02 / 2019 20:06
Göygöl rayonunda günərzi qayğı mərkəzi yaradılıb - 15 / 02 / 2019 22:37
Masallı və Zaqatala rayonlarında günərzi mərkəzləri yaradılıb - FOTOLAR - 15 / 02 / 2019 19:48
“Şəhidliyin Adil zirvəsi” filmi Qazaxda nümayiş olunub - 15 / 02 / 2019 19:16