Ədəbiyyat dərsliyindən qan axır
A A A
04/11/2019
Oxunma sayısı : 366
Fərqli yanaşmalar ailədən gəlir

Uşağın şəxsiyyət kimi yetişməsi ilk olaraq onun ailəsindən, ailəsi yoxdursa, böyüdüyü icma və məktəbdən asılıdır. Məsələn, Almaniyada məktəbdə simulator oyunları keçirirlər. Uşağa deyirlər ki, sən ata olduğunu təsəvvür elə və bu üç uşaq sənindir, onlar evə partidən gec gəlib və dərs etməyi çatdırmayıblar. Soruşurlar ki, belə halda onlarla necə davranarsan? Bir uşaq ikisinin küncə qoyulacağını, birinin isə ac qalacağını deyib. Digər uşaq kəmərini çıxararaq, onları vurmaq istəyib. Başqa bir uşaq isə onlara təklif edib ki, gəlin birlikdə dərs edək, amma bu təkrar olsa, pleysteyşn oynamağı bir ay müddətinə qadağan edəcək.

Deməli, fərqli yanaşmalar ailədən gəlir. Bizim kimi daha çox tədrisə yönələn təhsil sistemlərində isə bu yanaşma yoxdur. Fikrimcə, bizim orta məktəblər (bəzi özəl və xüsusi məktəblər istisna olmaqla) şəxsiyyət yetişdirə bilməz. Halbuki etməlidir. Məsələn, Yaponiya təhsil sistemində 10 yaşa kimi uşağa yalnız davranış, milli adətlər, vətən sevgisi və dünya anladılır. Amma unutmayaq ki, Şimali Avropa, Skandinaviya, Yaponiya, Koreya kimi misallarda uşaq səhər saat 8-də dərsə gedib axşam 7-də ordan çıxır. Yəni burda sistem məktəblər üzərində qurulub. Amma məsələn, eyni sistemdə olan Almaniyada yay tətilindən qayıdan məktəblinin inşasında uşağın dincəlmədiyi hiss olunarsa, ailə cəza ala bilər.

Bizim sistemə gəldikdə, məktəblərimiz bu gün laboratoriyadır və uşaqlarımızın üzərində test edilir. Şəxsən mən Avropa liseyində təhsil almışam. Dini adətlərin daşıyıcısı, konservativ ailədə böyümüşəm. Amma Avropa liseyi qazandığım şəxsi keyfiyyətlərin əsasını qoyub - insanları olduğu kimi qəbul etmək və s. Məktəbin məsuliyyəti var və tam razıyam ki, məktəb ən önəmli tərəflərdən biridir, amma biri. Hazırki təhsil sistemində yalnız məktəb effekt verməyəcək. Ailə, məktəb və cəmiyyət bir arada uşağı yetişdirməlidir. Baxın, internat və uşaq evində böyüyən neçə uğurlu adam saya bilərsiniz? Ailə bizim tipli cəmiyyətlərdə daha önəmlidir, çünki işlək mexanizm hələ ki yoxdur. Yəni çarx müəyyən yerdə dönmür, amma gələcəkdə bu yanaşma reallıqda həyata keçəcək.

Yəni indiki sistemdə təhsil alan uşaqlara sözün açığı bir az yazığım gəlir. Çünki "education policy” vahid deyil və qarışıq bir vəziyyətdir. Ailələr isə təəssüf ki, hazır deyil. Məsələn, bizə elə gəlir ki, uşağı pullu və çox yüksək səviyyədə təhsil verən məktəblərdə oxutdurmaq çıxış yoludur, amma o uşaq bu cəmiyyətlə dil tapa biləcəkmi? Mənim şəxsi fikrim belədir ki, təxirə salınmadan dərsliklər tamam dəyişməli, dili asanlaşmalı və orda olan mətnlər tamamilə dəyişməlidir. Ailənin uşağa münasibəti həm də sosial duruma bağlıdır (kasıb ailə uşağın sevmir deyə bir şey deyil, məsələn, teatr, sərgi, ətrafı tanıma və s). Cəmiyyətin spesifik yanaşmasından daha çox cəmiyyəti yönəldən sistem lazımdır.

Mən təhsil eksperti deyiləm, hüquqşünasam, amma işim uşaqlarla, təhsillə və ailələrlə birbaşa bağlıdır. Məncə, təhsildə konkret addımlarda bir az gecikmişik. Təsəvvür edin, 8-ci sinifdə bizim kökümüz olan Dədə Qorqud necə anladılır? Yazır ki, Qazan xan oğlunu 6 parçaya bölüb 6 yerə atmaq istəyirdi. İndi bunu oxuyan uşaq, sizcə, nə düşünür? Ədəbiyyat dərsliyindən qan axır və ya Qarabağ savaşı haqda yazırlar ki, "uşağın atası görür ki, qızının qanı qardan çıxan bənövşələrin üstünə səpilib”. Bu, uşağa uduzmaq psixologiyasını yükləyir və potensial psixoloji xəstələr yetişir. Biologiya kitabını oxusanız, lap dəhşətə gələrsiniz.

Məktəblərdə müəllimlər uşaqlara "qoyunsunuz, sizdən adam olmayacaq, tərbiyəsizlər, tupoylar və s.” deyirlər, uşaqlar bir-birlərinə fiziki, mənəvi zorakılıq edirlər, psixoloji gərgin müəllimlər "dərs keçirlər”. Uşaqlara ağır dərs yükü inanılmaz zərbə vurur. Məncə, onlar da bunu istəmirlər, lakin bacarmırlar. Yaxşı vətəndaş və peşəkar kadrlar yetişdirmək istəyiriksə, bacarmaq və dəyişmək üçün iradə nümayiş etdirməliyik.

Təkliflər tənqid kimi qəbul edilirsə, hansı yenilikdən danışa bilərik?

İndi yaxşı təhsil çox bahadır və bu hər bir insan üçün əlçatımlı deyil. Yaxın gələcəkdə süni intellekt insanın əl əməyini hətta yaradıcılığı əvəz edəcək. Lakin liderlik, ünsiyyət, kommunikasiya, anlama və hissetmə qabiliyyətləri olan insanlar qazanacaqlar. Amma öncə mühit dəyişməlidir və yaxşı təhsil alan insan bilməlidir ki, o, sabah əmək bazarında süni əngələ rast gəlməyəcək. Yenilik hər zaman köhnəliklə toqquşacaq. Biz uşaqlara yeni bilikləri aşılamalıyıq. Daha doğrusu, uşaqların bacarığını üzə çıxaracaq sistemi yaratmalıyıq.

Günel Səfərova
"Gənc Vətəndaş" İctimai Birliyinin icraçı direktoru

ŞƏRHLƏR
XƏBƏRLƏR
Qadınlar Qarabağ Forumu keçirdi - 24 / 04 / 2019 21:05
“SOYQIRIMI” sənədli filminin nümayiş keçirilib - 24 / 04 / 2019 12:51
Şura yeni brendi SƏLİS-ə daxil olan e-vətəndaş proqramınının ilk təqdimatını BDU-da keçirdi -FOTO - 24 / 04 / 2019 12:34
"Queen of the Skies" ("Səmanın kraliçası") yük təyyarəsinin daxilini çəkmək imkanı - 24 / 04 / 2019 12:11
Məhəmməd Quluzadə: "Humanitar təşkilatlar üçün imtiyaz ləğv edilib" - 24 / 04 / 2019 11:01
"Olaylar" 24 yaşını qeyd edir - 24 / 04 / 2019 06:13
"Bərdə Peşə Liseyinin modernləşdirilməsi" layihəsi çərçivəsində təlim keçirilib - 23 / 04 / 2019 18:54
Şəhid Anaları Cəmiyyətinin sədri vəfat edib - 23 / 04 / 2019 17:58
“Gələcək üçün” ümumrespublika marafonuna növbəti görüşünü keçirilib - 23 / 04 / 2019 15:22
Vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri Avropa Birlyi ilə Azərbaycan arasında imzalanacaq sazişdən danışıblar - 23 / 04 / 2019 15:17
BMT-dən Azərbaycana qarşı təxribat - Azay Quliyev çağırış etdi - 23 / 04 / 2019 14:47
“Vətəndaşlıq və Miqrasiya hüququ: Qanunvericilik və onun tətbiqi” - 22 / 04 / 2019 20:16
“Gələcək üçün” ümumrespublika marafonu UNEC-də - 22 / 04 / 2019 13:32
Gənc nәslin tәrbiyәsindә Heydәr Әliyev mәktәbi - 22 / 04 / 2019 12:28
“Konstitusiya” Araşdırmalar Fondu Zaqatala rayonunda Hüquqşünas xidmətinin göstərilməsi üzrə vakansiya elan edir - 22 / 04 / 2019 11:09
Astara rayonunda “Psixi sağlamlığımızı qoruyaq” adlı tədbir keçirilib. - 22 / 04 / 2019 10:19
Elməddin Behbud Qazaxıstanda Türk Şurasının tədbirlərinə qatılacaq - 21 / 04 / 2019 18:58
Dünya hemofiliya günü ilə bağlı tədbir keçirilib- FOTO +VİDEO - 20 / 04 / 2019 10:10
QHT sədri haqqında Abşeron rayon məhkəməsində qərar qəbul edilib - 19 / 04 / 2019 20:16
Zülfüqar Hüseynzadə: "Təşəbbüskarlara, icraçılara, bir sözlə, bu işin SƏLİS getməsinə qol qoyan hər kəsə təşəkkür edirəm" - 19 / 04 / 2019 18:45
Beynəlxalq Dialoq və İnkişaf Alyansı “Regional münaqişələrin həlli: sülhə gedən yol” mövzusunda konfrans keçirib- FOTO +VİDEO - 19 / 04 / 2019 18:25
Əlilliyi olan şəxslər üçün açıq qapı təşkil olundu - 19 / 04 / 2019 17:34
“QHT sədri” aldığı yüz minlərlə pulu hara xərcləyib - 19 / 04 / 2019 12:22
“Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə bağlı görüş keçirilib - 18 / 04 / 2019 18:41
Aqil Camal: "SƏLİS xidmətindən istifadə edən həmkarlarımız məmnundur" - 18 / 04 / 2019 18:17
"Erməni Yalanları” adlı ictimai müzakirə keçirilib - 18 / 04 / 2019 14:47
Azay Quliyev Ankarada Türkiyə parlamentinin vitse-spikeri ilə görüşüb - FOTO - 17 / 04 / 2019 19:20
Nəsimi Qarabağlı: "Hər şey bu qədər SƏLİS və asan!" - 17 / 04 / 2019 07:57
Veteranlarla bağlı ardıcıl tədbirlərin həyata keçirilməsi Prezidentin onlara diqqət və qayğısının göstəricisidir - 17 / 04 / 2019 06:50
Prezident təsdiq etdi: Gənclər təşkilatlarının üzvləri üçün yaş senzi tətbiq olunacaq - 16 / 04 / 2019 19:24