“Əlilliyi Olan Şəxslərin Müstəqil Həyat Mərkəzi” İctimai Birliyinin rəhbəri Aydın Xəlilov ilə müsahibə
1 sentyabr 2026-cı ildən Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslərin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində yeni bir layihənin icrasına başlanılıb. Layihə Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi ilə bağlanmış qrant müqaviləsi çərçivəsində “Əlilliyi Olan Şəxslərin Müstəqil Həyat Mərkəzi” İctimai Birliyi tərəfindən həyata keçirilir. Layihənin mahiyyəti, gözlənilən nəticələri və əməkdaşlıq planları barədə təşkilatın nümayəndəsi ilə söhbət etdik.
– Layihənin mahiyyəti nədən ibarətdir və niyə məhz indi start verilib?
– 1 sentyabr 2026-cı ildən “Əlilliyi olan şəxslər üçün fərdi protezlərin hazırlanması və sosial inteqrasiyanın gücləndirilməsi” adlı layihəmizin icrasına rəsmi olaraq başlayırıq. Əsas məqsədimiz müasir 3D çap texnologiyalarından istifadə etməklə əlilliyi olan uşaqlar və gənclər üçün ekoloji cəhətdən təmiz, iqtisadi cəhətdən sərfəli və yüksək funksionallığa malik fərdi protezlərin hazırlanmasıdır. Bu, sadəcə protez istehsalı deyil. Biz eyni zamanda tibbi reabilitasiyanın dəstəklənməsi, cəmiyyətə tamhüquqlu inteqrasiya və əmək bazarında rəqabətqabiliyyətli şəxslərin formalaşdırılması istiqamətində də iş aparacağıq.
– Niyə məhz 3D çap texnologiyasına üstünlük verilir?
– Çünki bu texnologiya fərdi ehtiyaclara maksimum uyğunlaşdırılmış protezlər hazırlamağa imkan verir. Hər bir uşaq və gəncin anatomiyası, yaşayış tərzi və ehtiyacları fərqlidir. 3D çap vasitəsilə biz daha yüngül, rahat, funksionallığı yüksək və eyni zamanda daha sərfəli protezlər təqdim edə bilərik. Bu, ənənəvi metodlarla müqayisədə həm vaxta, həm də vəsaitə qənaət deməkdir.
– Layihə çərçivəsində hansı əməkdaşlıqlar nəzərdə tutulur?
– Layihənin uğurla həyata keçirilməsi üçün geniş əməkdaşlıq şəbəkəsi yaratmağı planlaşdırırıq. Bu əməkdaşlıq dövlət qurumları, özəl kommersiya şirkətləri, QHT-lər və ali təhsil ocaqlarını əhatə edir.
Dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq bizim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Biz Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Səhiyyə Nazirliyi, Təhsil Nazirliyi və yerli icra hakimiyyəti orqanları ilə sıx təmasda işləməyi nəzərdə tuturuq. Bu qurumlarla birgə fəaliyyət protezlərin rəsmi reabilitasiya proqramlarına inteqrasiyası, benefisiarların müəyyən edilməsi, tibbi-sosial ekspertiza proseslərinin asanlaşdırılması və layihənin nəticələrinin dövlət siyasətinə uyğun şəkildə yayılması baxımından mühüm rol oynayacaq.
Özəl kommersiya şirkətləri ilə əməkdaşlıq isə texnoloji və maddi-texniki bazanın gücləndirilməsinə yönəlib. 3D çap avadanlıqları, xüsusi materiallar və proqram təminatı təmin edən şirkətlərlə, eləcə də protez istehsalı və reabilitasiya avadanlıqları sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisələrlə əməkdaşlıq etmək istəyirik. Bu tərəfdaşlıq sayəsində daha keyfiyyətli və innovativ məhsullar əldə etmək, eyni zamanda gənc benefisiarların əmək bazarına çıxışı üçün praktiki təcrübə və staj imkanları yaratmaq mümkün olacaq.
QHT-lərlə əməkdaşlıq isə layihənin sosial və ictimai aspektlərini gücləndirəcək. Əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi, sosial inteqrasiya və maarifləndirmə sahəsində fəaliyyət göstərən digər qeyri-hökumət təşkilatları ilə birgə təlimlər, psixoloji dəstək proqramları, ictimai kampaniyalar və monitorinq tədbirləri həyata keçirməyi planlaşdırırıq. Bu cür əməkdaşlıq sayəsində təcrübə mübadiləsi aparılacaq, resurslar daha səmərəli istifadə olunacaq və əlilliyi olan şəxslərə qarşı tolerant mühitin formalaşdırılması istiqamətində daha geniş təsir yaradılacaq.
Bundan əlavə, ali təhsil ocaqları ilə əməkdaşlıq layihənin elmi-praktik bazasını möhkəmləndirəcək. Biz müvafiq kafedra və fakültələrlə (xüsusilə tibb, biomühəndislik, dizayn, informasiya texnologiyaları, sosial iş və reabilitasiya sahələri üzrə) sıx əlaqələr qurmağı planlaşdırırıq. Bu çərçivədə tələbələrin layihə proseslərinə birbaşa cəlb olunması nəzərdə tutulur. Tələbələr 3D modelləşdirmə, protezlərin dizaynı və çapı, reabilitasiya proseslərinin müşayiəti, sosial inteqrasiya tədbirlərinin təşkili və monitorinq işlərində iştirak edəcəklər. Bu həm tələbələrə real təcrübə qazandıracaq, həm də layihəyə gənc və innovativ kadr potensialı gətirəcək. Eyni zamanda, ali təhsil müəssisələri ilə birgə elmi araşdırmalar, seminarlar və təcrübə proqramları təşkil etməyi düşünürük.
Beləliklə, dövlət–özəl–QHT–ali təhsil dördbucağı əsasında qurulacaq bu əməkdaşlıq modeli layihənin dayanıqlılığını, elmi əsasını və əhatə dairəsini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.
– Layihənin gözlənilən nəticələri hansılardır?
– Bir neçə əsas istiqamət üzrə nəticələr gözləyirik. Birincisi, fərdi ehtiyaclara uyğunlaşdırılmış innovativ protez modellərinin istehsalı. İkincisi, protezlərdən istifadə bacarıqlarının artırılması və psixoloji dəstək mexanizmlərinin tətbiqi. Üçüncüsü, ictimaiyyətdə əlilliyi olan şəxslərə qarşı daha tolerant mühitin formalaşdırılması. Və dördüncüsü, gənc istifadəçilərin müstəqil həyat tərzi sürməsinə və gələcək məşğulluğuna dəstək. Biz sadəcə texniki həll təqdim etmirik, eyni zamanda insanın cəmiyyətdəki yerini və özünə inamını gücləndirməyə çalışırıq.
– Bu layihə ölkədə əlillik sahəsində aparılan islahatlara necə töhfə verir?
– Bu layihə Azərbaycanda sosial xidmətlərin rəqəmsallaşması və texnoloji innovasiyalarla inteqrasiyasının parlaq nümunəsidir. O, ölkəmizdə əlillik sahəsində aparılan islahatların mühüm tərkib hissəsini təşkil edir. Biz inanırıq ki, müasir texnologiyalar və düzgün sosial dəstək birləşəndə əlilliyi olan şəxslərin həyat keyfiyyəti real olaraq yüksələ bilər.
– Oxucular əlavə məlumat üçün hara müraciət edə bilərlər?
– “Əlilliyi Olan Şəxslərin Müstəqil Həyat Mərkəzi” İctimai Birliyi ilə əlaqə saxlamaq mümkündür.
E-poçt: [email protected]; [email protected]; [email protected]
Telefon: 012 571 87 00; 077 273 17 00; 051 848 47 84
Layihənin uğurla həyata keçirilməsi nəticəsində əlilliyi olan uşaq və gənclərin daha müstəqil, aktiv və cəmiyyətə inteqrasiya olunmuş həyat sürməsi üçün real imkanlar yaranacaq.