Təhsil hər bir dövlətin gələcəyini müəyyən edən ən mühüm strateji sahələrdən biridir. Məktəb yalnız biliklərin öyrədildiyi məkan deyil, eyni zamanda vətəndaş məsuliyyətinin, milli kimliyin, dövlətçilik düşüncəsinin və cəmiyyətə hörmət mədəniyyətinin formalaşdığı bir mühitdir. Buna görə də təhsil sahəsində qəbul edilən qərarlar həm uşaqların gələcəyini, həm də cəmiyyətin inkişaf istiqamətini nəzərə almalıdır.
Azərbaycan tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin və dini inancların qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşadığı ölkə kimi tanınıb. Xalqımızın tolerantlıq ənənələri milli-mənəvi irsimizin mühüm hissəsidir. Bu dəyərlərin qorunması dövlətimizin ictimai sabitliyinə, milli birliyinə və beynəlxalq nüfuzuna töhfə verir.
Azərbaycan dünyəvi dövlətdir. Dünyəvilik dini inancların inkar edilməsi deyil, dövlət idarəçiliyinin dini qaydalardan müstəqil olması, bütün vətəndaşların qanun qarşısında bərabərliyi və müxtəlif inanclara sahib insanların hüquqlarına hörmət edilməsi deməkdir. Bu baxımdan dünyəvi təhsil prinsipləri ilə dini etiqad azadlığı arasında münasibətlərin hüquqi və balanslı şəkildə tənzimlənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Məktəb mühiti və vahid təhsil prinsipləri
Məktəbdə bütün şagirdlərin bərabər imkanlara malik olması, təhsil prosesinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və sağlam sosial mühitin qorunması əsas məqsədlərdən olmalıdır. Şagirdlər məktəbə ilk növbədə bilik qazanmaq, dünyagörüşlərini genişləndirmək, müstəqil düşünmək və gələcək həyata hazırlaşmaq üçün gəlirlər.
Məktəbli geyimi və məktəbdaxili davranış qaydaları məsələsinə də bu çərçivədə yanaşılmalıdır. Burada əsas meyar şəxslərin dini inanclarına münasibət deyil, qanunvericiliyin tələbləri, təhsil müəssisələrinin müəyyən edilmiş qaydaları, şagirdlərin hüquqları və təhsil prosesinin maraqları olmalıdır.
Hər hansı geyim qaydasının tətbiqi zamanı hüquqi əsasların aydın izah edilməsi, qərarların bərabər və ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi, uşaqların ləyaqətinin qorunması vacibdir. Şagirdlərin geyimlərinə görə alçaldılması, ayrı-seçkiliyə məruz qalması və ya təhsildən kənarda qalması yolverilməz yanaşma kimi qiymətləndirilməlidir.
Eyni zamanda, məktəb mühitində vahid qaydaların mövcudluğu, şagirdlər arasında bərabərliyin qorunması və təhsilin əsas məqsədlərindən yayınmamaq da nəzərə alınmalıdır. Bu məsələlər emosional mübahisələrlə deyil, hüquqi normalar və pedaqoji prinsiplər əsasında müzakirə edilməlidir.
Dövlətçilik və hüquqi məsuliyyət
Dövlətçilik yalnız dövlət institutlarına hörmətlə məhdudlaşmır. Dövlətçilik həm də qanunlara riayət etmək, vətəndaşların hüquqlarını qorumaq, ictimai məsuliyyət daşımaq və cəmiyyətin ümumi maraqlarını nəzərə almaq deməkdir.
Təhsil sahəsində dövlət siyasətinin uğuru qəbul edilən qərarların hüquqi əsaslılığı, aydınlığı və cəmiyyət tərəfindən düzgün anlaşılması ilə sıx bağlıdır. Buna görə də məktəblərdə geyim qaydaları və dini simvollarla bağlı məsələlər müzakirə edilərkən qüvvədə olan qanunvericiliyə istinad edilməli, rəsmi qərarların məzmunu və tətbiq dairəsi ictimaiyyətə aydın izah olunmalıdır.
Dövlətin gücü yalnız qaydalar müəyyənləşdirməsində deyil, həmin qaydaları insan hüquqlarına hörmət, ədalət və bərabərlik prinsipləri əsasında tətbiq etməsində də özünü göstərir.
Müəllim və valideynlərin üzərinə düşən vəzifə
Uşaqların dünyagörüşünün formalaşmasında ailə və məktəb mühüm rol oynayır. Valideynlər övladlarına milli-mənəvi dəyərləri, müəllimlər isə elmi bilikləri, tənqidi düşünmə bacarıqlarını və ictimai məsuliyyəti aşılayırlar. Bu iki tərəfin əməkdaşlığı uşaqların sağlam şəxsiyyət kimi yetişməsinin əsas şərtlərindəndir.
Hicab və məktəb geyimi ilə bağlı müzakirələrdə uşaqların psixoloji vəziyyəti də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Şagirdlər böyüklərin fikir ayrılıqlarının mərkəzinə çevrilməməli, hər bir uşaq özünü məktəb mühitində təhlükəsiz, dəyərli və bərabərhüquqlu hiss etməlidir.
Biz uşaqlara yalnız qaydalara əməl etməyi deyil, eyni zamanda başqalarının hüquqlarına hörmət göstərməyi, fərqli fikirləri dinləməyi və mübahisələri mədəni şəkildə həll etməyi öyrətməliyik.
Gələcəyin Azərbaycanı üçün ortaq məsuliyyət
“Göyərçin” Təhsilin İnkişafına Dəstək İctimai Birliyi olaraq hesab edirik ki, təhsilin inkişafı dövlət, ailə, məktəb və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının əməkdaşlığından asılıdır. Cəmiyyətimizin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri milli-mənəvi dəyərlərimizi qorumaqla yanaşı, müasir elmi düşüncəyə malik, hüquqlarını və vəzifələrini bilən, dövlətinə və xalqına bağlı gənc nəsil yetişdirməkdir.
Azərbaycanın gələcəyi savadlı, düşünən, məsuliyyətli vətəndaşlardan asılıdır. Bunun üçün məktəblərimizdə elmə, biliyə, qarşılıqlı hörmətə və hüquqi mədəniyyətə əsaslanan mühit formalaşdırmalıyıq.
Dini etiqad azadlığına hörmət, dünyəvi dövlət prinsiplərinin qorunması, təhsildə bərabər imkanların yaradılması və qanunun aliliyinin təmin edilməsi bir-birinə qarşı qoyulmamalıdır. Bu məsələlərin hər biri hüquqi dövlətin və sağlam cəmiyyətin formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir.
İnanırıq ki, təhsil sahəsində yaranan həssas məsələlərə hüquqi dəqiqlik, pedaqoji məsuliyyət və qarşılıqlı hörmət əsasında yanaşmaqla həm dövlətçilik prinsiplərimizi, həm də Azərbaycan cəmiyyətinin tolerantlıq ənənələrini qoruya bilərik.
Çünki güclü dövlətin təməli savadlı vətəndaş, sağlam cəmiyyətin təməli isə ədalət, hüquq və qarşılıqlı hörmətdir.
“Göyərçin” Təhsilin İnkişafına Dəstək İctimai Birliyinin sədri Kərimova Nərmin Çingiz qızı
