"Səhiyyə sistemində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi, qurumlar arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi və tibbi xidmətlərin vətəndaşların ehtiyaclarına uyğun təşkili hər bir ölkənin sosial siyasətində mühüm yer tutur. Bu baxımdan Azərbaycanda səhiyyə idarəçiliyində həyata keçirilən institusional dəyişikliklər yeni imkanlar və gözləntilər yaradır".
QHT.az xəbər verir ki, bu fikirləri Nadir Xəstəliklər Təşkilatları İttifaqının sədri Səadət Bayramova söyləyib.
Səadət Bayramovanın sözlərinə görə, səhiyyə idarəçiliyində baş verən dəyişikliklər yeni imkanlarla yanaşı, müəyyən gözləntilər də yaradır:
Prezident İlham Əliyevin 19 oktyabr 2026-cı il tarixli fərmanına əsasən, TƏBİB-in Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi ölkənin səhiyyə idarəçiliyində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Səadət Bayramova bildirib ki, qəbul edilən qərarın əhəmiyyəti idarəetmədəki dəyişikliklərin əhatə dairəsi ilə bağlıdır:
Bu qərar dövlət səhiyyə müəssisələrinin idarə olunmasında vahid koordinasiyanın gücləndirilməsi, idarəetmə mexanizmlərinin daha səmərəli təşkili və səhiyyə siyasətinin icrasında əlaqələndirmənin artırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
S.Bayramovanın sözlərinə görə, səhiyyə sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi kompleks yanaşma tələb edir:
Səhiyyə sisteminin effektiv fəaliyyəti yalnız düzgün qərarların qəbul edilməsindən deyil, həmin qərarların ardıcıl, əlaqələndirilmiş və nəticəyönümlü şəkildə həyata keçirilməsindən də asılıdır.
Səadət Bayramova diqqətə çatdırıb ki, idarəetmədəki çətinliklər pasiyentlərin gündəlik həyatına da təsir göstərə bilər:
İdarəetmə mexanizmlərinin parçalanması, qurumlar arasında koordinasiya çətinlikləri və məsuliyyət bölgüsünün vətəndaşlar üçün aydın olmaması müəyyən hallarda tibbi xidmətlərə çıxışı çətinləşdirə bilər. Belə vəziyyətlərdə pasiyentlər vaxt, maddi və mənəvi itkilərlə üzləşirlər.
S.Bayramova qeyd edib ki, qurumlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi idarəetmədə daha sistemli yanaşmanın formalaşmasına kömək edə bilər:
Bu baxımdan səhiyyə müəssisələrinin idarə olunmasının Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyində əlaqələndirilməsi vahid yanaşmanın formalaşmasına, qərarların icrasına nəzarətin gücləndirilməsinə və mövcud resurslardan daha səmərəli istifadəyə şərait yarada bilər.
Səadət Bayramova vurğulayıb ki, yeni modelin tətbiqində praktiki nəticələrə xüsusi diqqət yetirilməlidir:
Əlbəttə, vahid idarəetmə özlüyündə bütün problemlərin həlli demək deyil. Əsas məsələ bu modelin düzgün tətbiqi, səlahiyyətlərin aydın müəyyənləşdirilməsi və nəticələrin vətəndaşların gündəlik həyatında hiss olunmasıdır.
S.Bayramovanın fikrincə, səhiyyə sahəsində dəyişikliklərin səmərəliliyi konkret nəticələr əsasında müəyyənləşdirilməlidir:
Səhiyyə sistemində aparılan hər bir struktur dəyişikliyinin əsas qiymətləndirmə meyarı onun insanlara verdiyi real fayda olmalıdır.
Səadət Bayramova yeni idarəetmə modelindən gözlənilən əsas istiqamətləri diqqətə çatdırıb:
Gözlənilən müsbət nəticələr sırasında aşağıdakı istiqamətləri xüsusi qeyd etmək olar:
* Daha yaxşı koordinasiya: dövlət tibb müəssisələri arasında əlaqələrin güclənməsi və tibbi xidmətlərin daha ardıcıl təşkili.
* Məsuliyyətin aydınlaşması: idarəetmə qərarlarına, xidmətlərin keyfiyyətinə və mövcud problemlərin həllinə görə məsuliyyətin daha dəqiq müəyyən edilməsi.
* Resurslardan səmərəli istifadə: insan resurslarının, tibbi avadanlıqların, dərman vasitələrinin və maliyyə imkanlarının ehtiyaclara uyğun planlaşdırılması.
* Xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi: tibbi xidmətlərin əlçatanlığına, təhlükəsizliyinə və pasiyent məmnuniyyətinə daha sistemli yanaşma.
* Vətəndaş müraciətlərinin daha operativ həlli: pasiyentlərin müxtəlif qurumlar arasında yönləndirilməsinin və bürokratik maneələrin azaldılması.
S.Bayramova hesab edir ki, bu dəyişikliklərin nəticələri əhalinin səhiyyə xidmətləri ilə bağlı təcrübəsində özünü göstərməlidir:
Bu istiqamətlər üzrə real nəticələrin əldə olunması dövlət səhiyyə sisteminə etimadın artmasına və vətəndaş məmnuniyyətinin yüksəlməsinə töhfə verə bilər.
Səadət Bayramova maliyyə və idarəetmə məsələlərinin bir-birindən ayrı nəzərdən keçirilməməli olduğunu bildirib:
Yeni idarəetmə modelində mühüm məsələlərdən biri də səhiyyə xidmətlərinin təşkili ilə onların maliyyələşdirilməsi arasındakı əlaqənin səmərəli qurulmasıdır.
Burada əsas məqsəd qurumların fəaliyyətini sadəcə inzibati baxımdan əlaqələndirmək deyil, həm də ayrılan vəsaitlərin real tibbi ehtiyaclara uyğun istifadəsinə, göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin qiymətləndirilməsinə və nəticələrin ölçülməsinə nail olmaqdır.
S.Bayramovanın sözlərinə görə, maliyyə və nəzarət mexanizmlərinin uyğunlaşdırılması səhiyyə xidmətlərinin təşkilində mühüm rol oynayır:
Maliyyələşdirmə, xidmətin təşkili və keyfiyyətə nəzarət mexanizmləri arasında düzgün koordinasiya həm dövlət resurslarının səmərəliliyini, həm də pasiyentlərin hüquqlarının qorunmasını gücləndirə bilər.
Səadət Bayramova bildirib ki, səhiyyə xidmətlərinin təşkili zamanı xüsusi tibbi ehtiyacları olan insanların vəziyyəti ayrıca nəzərə alınmalıdır:
Səhiyyə idarəçiliyində vahid yanaşmanın əhəmiyyəti xüsusilə xroniki və nadir xəstəliklərlə yaşayan insanlar üçün böyükdür. Bu insanlar çox zaman uzunmüddətli müalicəyə, mütəmadi müayinələrə, müxtəlif ixtisaslı həkimlərin xidmətlərinə və fasiləsiz dərman təminatına ehtiyac duyurlar.
S.Bayramovanın sözlərinə görə, uzunmüddətli müalicə tələb edən xəstəliklərdə xidmətlərin ardıcıllığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır:
Belə pasiyentlər üçün tibbi xidmət yalnız bir həkim qəbulundan ibarət deyil. Diaqnostika, müalicə, reabilitasiya, dərman təminatı, tibbi müşahidə və sosial dəstək bir-biri ilə əlaqəli şəkildə təşkil edilməlidir.
Səadət Bayramova kistoz fibrozla yaşayan pasiyentlərin ehtiyaclarına diqqət çəkib:
Kistoz fibroz kimi ömürboyu nəzarət və kompleks tibbi yanaşma tələb edən xəstəliklərdə xidmətlərin əlaqələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Pasiyentin yaşından asılı olmayaraq davamlı tibbi müşahidəsinin təmin olunması, uşaq yaşlarından yetkinlik dövrünə keçidin düzgün təşkili və zəruri müayinələrə əlçatanlıq əsas prioritetlərdən olmalıdır.
S.Bayramova qeyd edib ki, pasiyentlərin ehtiyaclarının düzgün müəyyənləşdirilməsi problemlərin həllini asanlaşdıra bilər:
Vahid idarəetmə yanaşması bu ehtiyacların sistemli şəkildə qiymətləndirilməsi, pasiyentlərin üzləşdiyi problemlərin müəyyənləşdirilməsi və həll yollarının əlaqələndirilməsi üçün əlverişli zəmin yarada bilər.
Səadət Bayramova nadir xəstəliklər sahəsində tibbi imkanların genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb:
Bununla yanaşı, nadir xəstəliklərlə yaşayan insanların müasir müalicə üsullarına, zəruri dərman vasitələrinə, ixtisaslaşmış tibbi xidmətlərə və reabilitasiyaya çıxışının yaxşılaşdırılması xüsusi diqqət tələb edir.
S.Bayramovanın fikrincə, islahatlara verilən qiymət onların real təsiri ilə müəyyən olunmalıdır:
İstənilən islahatın uğuru onun nəticələrinin vətəndaşların həyatında yaratdığı müsbət dəyişikliklərlə ölçülür.
Səadət Bayramova səhiyyə sistemində həyata keçirilən dəyişikliklərlə bağlı əsas gözləntilərini açıqlayıb:
Bizim gözləntimiz səhiyyə sistemində vahid koordinasiyanın güclənməsi ilə yanaşı, pasiyentlərin hüquqlarının qorunması, tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, regionlarda xidmətlərə əlçatanlığın artırılması və sosial baxımdan həssas qrupların ehtiyaclarının nəzərə alınmasıdır.
S.Bayramova pasiyentlərin və onların ailələrinin təcrübəsinin qərarların hazırlanması zamanı nəzərə alınmasının vacibliyini bildirib:
Eyni zamanda, pasiyent təşkilatlarının və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının qərarların hazırlanması və səhiyyə xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi prosesində iştirakına imkan yaradılması vacibdir. Çünki səhiyyə sisteminin real ehtiyaclarını müəyyənləşdirmək üçün yalnız inzibati məlumatlar deyil, pasiyentlərin və onların ailələrinin təcrübəsi də nəzərə alınmalıdır.
Səadət Bayramova hesab edir ki, idarəetmədə koordinasiyanın gücləndirilməsi səhiyyə sisteminin inkişafı üçün yeni perspektivlər açır:
Səhiyyə idarəçiliyində vahid yanaşmanın gücləndirilməsi Azərbaycanda tibbi xidmətlərin daha əlaqəli, səmərəli və vətəndaşyönümlü təşkili üçün mühüm imkan yaradır.
S.Bayramovanın sözlərinə görə, islahatların davamlı nəticə verməsi üçün onların icra mexanizmləri dəqiq müəyyənləşdirilməlidir:
Bu qərarın müsbət nəticələr verməsi üçün institusional dəyişikliklər konkret hədəflər, şəffaf məsuliyyət bölgüsü, keyfiyyətə nəzarət və ölçülə bilən nəticələrlə müşayiət olunmalıdır.
Səadət Bayramova gələcək dəyişikliklərin insan sağlamlığının qorunmasına və səhiyyə xidmətlərinin təkmilləşdirilməsinə töhfə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib:
İnanırıq ki, düzgün həyata keçirilən bu dəyişikliklər dövlət səhiyyə sisteminin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsinə, pasiyent məmnuniyyətinin artmasına və hər bir insanın sağlamlığının daha etibarlı qorunmasına xidmət edə bilər. Çünki güclü səhiyyə sistemi ilk növbədə insanı düşünən, onun ehtiyaclarını eşidən və problemlərinə real həll yolları təqdim edən sistemdir.
