Yay aylarında havaların istiləşməsi ilə birlikdə günvurma və istilik vurması halları da artır. Gündəlik həyatda çox vaxt eyni anlayış kimi istifadə olunsa da, mütəxəssislər bildirirlər ki, bu iki vəziyyət yaranma səbəbi, əlamətləri və müalicə üsulu baxımından bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
QHT.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, günvurma baş və boyun nahiyəsinin uzun müddət birbaşa günəş şüalarına məruz qalması nəticəsində yaranır. Beyin qişalarının həddindən artıq qızması ilə inkişaf edən bu vəziyyət baş ağrısı, boyun ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma, qusma və halsızlıq kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Maraqlıdır ki, bu zaman bədən temperaturu əksər hallarda normal qalır və ya ciddi şəkildə yüksəlmir.
Belə hallarda zərərçəkənin dərhal kölgə və ya sərin yerə aparılması, başının bir qədər yuxarı vəziyyətdə saxlanılması, baş və boyun nahiyəsinə soyuq kompres qoyulması tövsiyə edilir. Şüuru aydın olan şəxslərin bol maye qəbul etməsi də vacib hesab olunur.
İstilik vurması isə təkcə günəş altında qalmaqdan yaranmır. Çox isti mühitdə ağır fiziki fəaliyyət göstərmək və ya orqanizmin yaranan istiliyi xaric edə bilməməsi də bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Bu zaman bədən temperaturu qısa müddətdə 40 dərəcədən yuxarı qalxır, tərləmə mexanizmi pozulur və həyat üçün təhlükəli vəziyyət yaranır.
İstilik vurmasının əsas əlamətlərinə güclü baş ağrısı, şüurun bulanması, huşun itməsi, aşağı qan təzyiqi, qusma, qıcolmalar və nəfəs darlığı daxildir. Vaxtında müdaxilə edilmədikdə bu vəziyyət orqan çatışmazlığına qədər irəliləyə bilər və təcili tibbi yardım tələb edir.
İlk yardım həyati əhəmiyyət daşıyır
Mütəxəssislər istilik vurmasından şübhələnildikdə dərhal təcili tibbi yardım çağırmağı tövsiyə edirlər. Həkim briqadası gələnədək zərərçəkən sərin yerə aparılmalı, artıq geyimləri çıxarılmalı və bədəni soyudulmalıdır. Şüuru yerində olan şəxsə su verilə bilər, lakin huşunu itirmiş insana ağızdan heç nə verilməməlidir.
Kimlər daha çox risk altındadır?
Uşaqlar, yaşlı insanlar, xroniki xəstəlikləri olan şəxslər və açıq havada çalışanlar istilik vurmasına qarşı ən həssas qruplar hesab olunur. Həmçinin idmanla məşğul olan və kifayət qədər maye qəbul etməyən insanlarda da risk əhəmiyyətli dərəcədə artır.
Qorunmaq üçün nələrə diqqət edilməlidir?
Mütəxəssislər günəş şüalarının daha intensiv olduğu 11:00-16:00 saatları arasında açıq havada uzun müddət qalmamağı tövsiyə edirlər. Açıq rəngli və nazik geyimlər seçmək, enli kənarlı papaqdan istifadə etmək, gün ərzində kifayət qədər su içmək və ağır fiziki fəaliyyəti günün sərin saatlarına saxlamaq istilik vurmasının qarşısını almaqda ən effektiv tədbirlər hesab olunur. Xüsusilə isti havalarda gündəlik maye qəbulunun artırılması orqanizmin təbii soyuma mexanizminin normal işləməsinə kömək edir.
