ABŞ-nin qabaqcıl süni intellekt şirkətlərinin rəhbərlərinin texnologiyanın inkişaf tempinin təhlükəsizlik səbəbilə yavaşladılmasının vacibliyi barədə açıqlamalarından sonra Asiya bazarlarında süni intellekt və yarımkeçirici şirkətlərinin səhmləri kəskin ucuzlaşıb.
QHT.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, sentyabrın 14-də Asiya ticarəti zamanı “Nasdaq”ın e-mini fyuçersləri 1,3% geriləyib. “ChatGPT”nin yaradıcısı “OpenAI” şirkətinin investorlarından biri olan Yaponiyanın “SoftBank” şirkətinin səhmləri isə 13,2%-dək ucuzlaşıb.
Bu açıqlamalar ABŞ-də süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən aparıcı şirkətlərin rəhbərlərinin texnologiyanın sürətli inkişafının yaratdığı təhlükələrlə bağlı narahatlıqlarını artırmasından sonra verilib. “Anthropic” şirkətinin baş direktoru Dario Amodei şənbə günü “X” sosial şəbəkəsində paylaşdığı geniş yazıda süni intellekt şirkətlərinin modellərin imkanlarını inkişaf etdirmə sürətini azaltmalı olduğunu bildirib.
Amodei qeyd edib ki, qarşıdakı 6-12 ay ərzində süni intellekt agentləri “bütün interneti ələ keçirə” və potensial olaraq yüz milyardlarla dollar həcmində zərər yarada biləcək imkanlara sahib ola bilər.
“OpenAI” şirkətinin baş direktoru Sam Altman da Amodeinin fikirləri ilə razı olduğunu bildirib. Altman eyni zamanda şirkətin bu il ilkin kütləvi səhm təklifi (IPO) keçirməyəcəyini açıqlayıb və bunun səbəblərindən biri kimi təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları göstərib.
Yaponiyada yaddaş çipləri istehsal edən “Kioxia” şirkətinin səhmləri əvvəlcə 9,8% ucuzlaşıb. Çip təchizatı zəncirində fəaliyyət göstərən “Tokyo Electron”un səhmləri isə 3,7% düşüb.
Tayvanda dünyanın aparıcı çip istehsalçılarından olan “Taiwan Semiconductor Manufacturing Company”nin (TSMC) səhmləri 1,2% geriləyib. Cənubi Koreyada “SK Hynix”in səhmləri 5,3%, “Samsung Electronics”in səhmləri isə 3,7% azalıb.
“Sony Financial Group”un baş iqtisadçısı Takayuki Miyajima bildirib ki, həftəsonu süni intellektin inkişaf tempinin yavaşladılması ilə bağlı açıqlamalardan sonra Tokioda AI və yarımkeçirici şirkətlərin səhmlərinə satış təzyiqinin artması ehtimal olunur. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə bağlı qeyri-müəyyənlik də investorların əhvalına mənfi təsir göstərir.
Çində də süni intellekt və çip sənayesi ilə əlaqəli şirkətlərin səhmləri ucuzlaşıb. Şanxayda yaddaş çipləri istehsal edən “CXMT” şirkətinin səhmləri 3,6%-dək, “Semiconductor Manufacturing International Corporation”ın səhmləri isə 2,6% geriləyib.
Honq Konqda “Zhongji Innolight” şirkətinin səhmləri müəyyən vaxtda 6,7%, “Minimax” şirkətinin səhmləri isə 7,8%-dək ucuzlaşıb. “GLM” süni intellekt seriyasını hazırlayan “Z.ai” şirkətinin səhmləri də güzəştli qiymətlərlə səhm yerləşdirməsindən sonra 10,5%-dək düşüb.
Süni intellektin yaratdığı risklərlə bağlı narahatlıq artır
Süni intellektin mümkün təhlükələri ilə bağlı müzakirələr son dövrlərdə daha da güclənib. “Anthropic” şirkəti cümə axşamı süni intellektlə bağlı təhdidlərə dair hesabat yayıb. Hesabatda bəzi şəxslərin şirkətin “Claude” süni intellekt modellərindən silahların hazırlanması, kiber əməliyyatlar, müşahidə və fırıldaqçılıq kimi fəaliyyətlərdə istifadə etdiyi bildirilib.
“Anthropic” şirkətində çalışan tədqiqatçı Jacob Coxon da istefa verərkən süni intellekt sahəsində çalışan insanların bu texnologiyanın onilliyin sonuna qədər bəşəriyyət üçün ölümcül təhlükə yarada biləcəyinə ciddi şəkildə inandıqlarını bildirib.
“OpenAI”nin baş direktoru Sam Altman isə süni intellektin insan nəslinin məhvinə səbəb ola biləcək risklərini “qəbuledilməz” adlandırıb.
ABŞ-da bir sıra qanunvericilər də süni intellektin sürətli inkişafından narahat olduqlarını bildirərək yeni qaydaların qəbul edilməsinə çağırıblar. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə bazar günü AI tənqidçilərini “çox mənfi qüvvələr” adlandırıb. O, süni intellektlə bağlı səsləndirilən bəzi ssenarilərin baş verməyəcəyini bildirib və ABŞ-ın bu sahədə dünya liderliyini qorumasını istədiyini vurğulayıb.
Süni intellektlə bağlı investisiyalar “OpenAI”nin 2022-ci ildə “ChatGPT”ni təqdim etməsindən sonra dünya fond bazarlarında artımın əsas amillərindən birinə çevrilib. Lakin son dövrlərdə süni intellekt agentlərinin həyata keçirdiyi kiberhücumlar və məlumat mərkəzlərinin tikintisinə qarşı ictimai narazılıq bu sahənin inkişafına münasibətdə etirazların artmasına səbəb olub.
ABŞ və Çin hökumətlərinin bu ay keçiriləcək ikitərəfli müzakirələr çərçivəsində süni intellektin təhlükəsizliyi ilə bağlı danışıqlar aparacağı gözlənilir. Bununla belə, Çinin dövlət tərəfindən dəstəklənən “Global Times” qəzeti “Anthropic” rəhbərinin yazısını tənqid edərək onu Çinin texnoloji inkişafını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş “Soyuq müharibə strategiyası” adlandırıb.
Bəzi investorlar isə “Anthropic” və “OpenAI” rəhbərlərinin xəbərdarlıqlarını ciddi qəbul etməyib. 2008-ci il maliyyə böhranından əvvəl ABŞ daşınmaz əmlak bazarına qarşı uğurlu proqnozları ilə tanınan investor Michael Burry “X”də bu xəbərdarlıqları “şişirdilmiş” hesab etdiyini bildirib. Onun fikrincə, bu açıqlamalar real və nəzarətdən çıxan iqtisadi artımın yavaşlamasını ört-basdır etmək məqsədi daşıya bilər.
Bununla yanaşı, bəzi analitiklər xəbərdarlıqların yaxın müddətdə süni intellekt və çip şirkətlərinin səhmlərinə mənfi təsir göstərə biləcəyini düşünürlər. “Saxo Bank”ın Sinqapur ofisinin baş investisiya strateqi Charu Chanana bildirib ki, bu şirkətlərin yüksək qiymətləndirmələri güclü tələbat və texnologiyanın davamlı sürətli inkişafı gözləntilərinə əsaslanır.
Onun sözlərinə görə, gözləntilərin bu qədər yüksək olduğu bir vaxtda texnologiyanın inkişafında mümkün gecikmə belə investorların mənfəətlərini reallaşdıraraq səhmlərini satmasına səbəb ola bilər.
“T. Rowe Price” şirkətinin Londondakı portfel meneceri Sebastien Mallet isə süni intellekt sahəsində əsas sualın bu texnologiyaya yatırılan böyük kapitaldan son nəticədə kimin gəlir əldə edəcəyi olduğunu bildirib.
Mallet qeyd edib ki, süni intellektin dünyanı dəyişəcəyinə şübhə yoxdur. Lakin onun sözlərinə görə, bu, hazırda süni intellekt sahəsinə qoyulan bütün investisiyaların yüksək gəlir gətirəcəyi anlamına gəlmir.
